Khoảng 240,49 triệu USD được SSI Research ước tính sẽ mua ròng 27 cổ phiếu Việt Nam trong đợt phân bổ đầu tiên ngày 18/9, trước khi FTSE nâng thị trường lên nhóm mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9. Nhưng con số lớn không có nghĩa mọi mã đều được mua: khi cộng thêm các đợt tái cơ cấu khác, VIC vẫn có thể bị bán ròng khoảng 28,06 triệu USD. Cả hai con số đều là dự báo dòng tiền, chưa phải giao dịch đã hoàn tất hay mức tăng giá được bảo đảm.
240,49 triệu USD và 245,92 triệu USD không cùng một phạm vi
Con số 240,49 triệu USD chỉ phần mua ròng dự kiến của nhóm quỹ Vanguard mô phỏng bộ chỉ số toàn cầu FTSE GEIS trong đợt đầu. Báo cáo được các báo trong nước dẫn lại cho biết đợt tháng 9 tương ứng 10% lộ trình phân bổ, với 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các chỉ số toàn cầu. Ngày 18/9 là thời điểm dự kiến tái cơ cấu, còn ngày 21/9 mới là lúc việc đổi phân loại có hiệu lực từ khi thị trường mở cửa.
Trong cùng tuần, SSI Research còn theo dõi các ETF nước ngoài hiện hữu như Xtrackers, VanEck, Fubon và CSOP. Tổng mua dự kiến của nhóm rộng hơn là 449,85 triệu USD, tổng bán là 203,93 triệu USD, nên mua ròng khoảng 245,92 triệu USD. Phép trừ 449,85 - 203,93 = 245,92 cho thấy đây là số ròng của phạm vi quỹ rộng hơn; không nên cộng thêm 240,49 triệu USD vì phần dòng tiền FTSE đã nằm trong bức tranh giao dịch đan xen đó.
Vì sao một cổ phiếu được quỹ FTSE mua mà vẫn chịu bán ròng?
ETF là quỹ cố gắng bám theo một bộ chỉ số. Mỗi quỹ có danh mục, tỷ trọng và ngày tái cơ cấu riêng, nên cùng một cổ phiếu có thể được quỹ này mua và quỹ khác bán trong cùng phiên. Với VIC, nhóm Vanguard mô phỏng FTSE GEIS được ước tính mua khoảng 9,17 triệu cổ phiếu, nhưng lực bán dự kiến từ Xtrackers, VanEck và nhóm Fubon - CSOP lớn hơn.
Kết quả gộp theo ước tính là VIC bị bán ròng khoảng 2,99 triệu cổ phiếu, tương đương 28,06 triệu USD. Lý do chính được nêu là Xtrackers dự kiến hạ tỷ trọng VIC từ 31,6% xuống 15%. Điều bất ngờ ở đây không phải FTSE đổi ý về Việt Nam, mà là nhiều bộ quy tắc chỉ số chạy cùng lúc và có thể tạo ra hướng giao dịch trái nhau ở từng mã.
Danh sách mua dự kiến chưa nói cổ phiếu sẽ tăng bao nhiêu
VPB được ước tính có giá trị mua ròng lớn nhất, khoảng 32,82 triệu USD, tiếp theo là VHM 30,85 triệu USD, MCH 22,10 triệu USD, FPT 21,48 triệu USD và MSN 20,92 triệu USD. Đây là ước tính dựa trên quy mô quỹ, tỷ trọng chỉ số và dữ liệu tại thời điểm lập báo cáo. Giá, tỷ giá, tài sản quỹ hoặc danh mục cuối cùng thay đổi có thể làm số tiền thực tế khác đi.
Tác động giá còn phụ thuộc thanh khoản, tức lượng cổ phiếu có thể mua bán mà không làm giá dịch chuyển quá mạnh. Chẳng hạn, lượng mua MCH được ước tính tương đương 10,51 ngày giao dịch bình quân, trong khi bán VIC tương đương khoảng 0,48 ngày. So sánh với thanh khoản của đúng mã hữu ích hơn việc chỉ xếp hạng số triệu USD, nhưng vẫn không biến dự báo thành lời hứa tăng hoặc giảm giá.
Trước ngày 18/9, kiểm tra ba lớp thay vì đuổi theo con số lớn
Trước hết, hãy tách ba lớp thông tin: FTSE chính thức xác nhận ngày hiệu lực 21/9; SSI Research dự báo lệnh tái cơ cấu ngày 18/9; còn giá khớp và khối lượng thực tế chỉ được biết sau giao dịch. Sau đó đối chiếu thông báo của quỹ hoặc chỉ số, thanh khoản bình quân của cổ phiếu và công bố mới nhất của doanh nghiệp. Một mã nằm trong danh sách dự kiến không thay thế được việc đọc lợi nhuận, nợ, dòng tiền và rủi ro riêng của công ty.
Nếu vẫn quyết định giao dịch, lệnh giới hạn cho phép đặt giá cao nhất khi mua hoặc thấp nhất khi bán, nhưng có thể không khớp khi thị trường biến động nhanh. Tôi thấy câu chuyện nâng hạng đáng kỳ vọng vì nó mở rộng khả năng tiếp cận thị trường; chính trường hợp VIC lại khiến tôi thận trọng hơn với ý nghĩ rằng dòng vốn lớn sẽ nâng mọi cổ phiếu cùng lúc. Mức tiền có thể chịu lỗ và lý do nắm giữ doanh nghiệp nên được viết ra trước khi bấm xác nhận, không phải sau khi giá đã chạy.
Nâng hạng là thay đổi cấu trúc, còn dòng tiền từng mã là phép tính giao nhau
Điều đáng nhớ trong tuần này không chỉ là con số 240 triệu USD. Đợt đầu mới là 10% lộ trình được báo cáo, ngày tái cơ cấu dự kiến 18/9 khác ngày hiệu lực 21/9, và nhiều ETF có thể mua bán ngược chiều trên cùng một cổ phiếu. Hãy dùng bảng ước tính để chuẩn bị câu hỏi về tỷ trọng, thanh khoản và điều kiện lệnh, chứ đừng dùng nó như tín hiệu mua chắc chắn; giao dịch thực tế sau ngày 18/9 mới cho biết dự báo đã gần đến đâu.